The Truth behind Reincarnation

Corné van Nijhuis


The Soul is neither born nor does it die at any time. 

It does not come into being, or cease to exist. 

It is unborn, eternal, permanent, and primeval. 

The Soul is not destroyed when the body is destroyed… 

Just as a person puts on new garments after discarding the old ones.

Similarly, the living entity or the individual soul acquires new bodies 

after casting away the old bodies.

(Bhagavad Gita 2.20 & 2.22)


What exactly is the “indwelling being” that in reincarnation leaves one body and “takes on” another? What is that transmigrating entity that is being reborn? If we want to know without any confusion “who” or “what” this indwelling being is, we must be careful and accurate with the words we use. Let’s start our exploration with the word Atman.

The Rishis did not use the word Atman to refer to the entity that leaves the body at death and then travels on to a new body. They used the word to indicate the one all-pervading consciousness that is present in all beings. But if Atman is not the transmigrating entity, then who or what is traveling? The English word Soul is often used in this context. Indeed, we could say “freely” that it is the soul that travels. But the word soul can also cause confusion, because each of the world’s religions uses a different concept of the soul. So for the sake of clarity, the English word is avoided and a more accurate Sanskrit term is used instead. The term used in Vedanta is Sūkṣmaśarīra, the subtle body that is distinct from the physical body. Suksma means subtle, which describes what is not physical, not tangible, what cannot be seen or heard, tasted, smelled or touched.

According to Vedanta, the human body comprises, in addition to the physical body and the causal body, three inner bodies (vitality, mental and intellect body) that together form the subtle body. The subtle body “inhabits” the physical body and gives it life and feeling. Without a subtle body, the physical body would be a lifeless corpse. It is this subtle body together with the causal body (with the ‘stored’ therein the remaining karma and the ‘karmic imprint’ (vasanas)) that leaves the physical body at the moment of death and travels further to become a new body to reincarnate.

The relationship between the subtle body that travels and Atman that does not travel can be explained by using a well-known Vedantic metaphor. In this metaphor, the sun shining on the water-filled bucket represents Atman, the radiant consciousness that pervades everything. The bucket represents the physical body and the water in the bucket represents the subtle body. The whole can reflect the sun because it is filled with water. That depicts how a physical body feels life, because of the subtle body that lives in it. The subtle body in the physical body reflects the all-pervading consciousness, just as the water in the bucket reflects the sun.

In different buckets you can see different reflections of the sun, even if there is only one sun in the sky. In the same way, we see that there are many sentient beings in the world (JivAtman), even though there is only one consciousness, Brahman. One sun is reflected in many buckets. The one who shines as the pervasive consciousness manifests in many conscious beings. We can repeat this with well-known Sanskrit terms and say that there is only one Paramatma, one supreme or universal consciousness, while there are many JivAtmans. Many individual sentient beings note that it is the presence of the water in each bucket that allows it to reflect the sun, in the same way that it is the presence of your subtle body that allows you to enjoy the feeling and the world around you. can experience. As long as your subtle body continues to reside in your physical body. You continue to experience the world. And when your subtle body leaves your physical body, your experience of this life comes to an end.

To better understand reincarnation, we can expand this metaphor. Suppose one of those buckets is eighty-five years old. The wood is rotting and several leaks have already been sealed, so the bucket can retain water. It’s like doctors performing various medical procedures to keep us alive. Eventually, the old bucket will leak so badly that it is impossible to keep the water from draining, or approaching death. When a bucket is empty, it no longer reflects the sun. Likewise, there is just an empty bucket. When the subtle body leaves a physical body, the reflection or manifestation of consciousness ceases and the body no longer enjoys perception. There is only a dead body. The sun is now shining on an empty bucket, but the sun is no longer reflected in it. Consciousness is no longer manifest or reflected there because of the absence of the subtle body.

Now we can expand this metaphor even further. Suppose the water is collected from the eighty-five-year-old bucket and poured into a new bucket, a baby bucket. Then we see a new reflection of the sun in the baby bucket. This represents the birth of a child.

If you see that one reflected sun has disappeared from the old bucket and a reflected sun has appeared in the baby bucket, you could mistakenly assume that the sun has moved from the old bucket to the new bucket when it is actually the water it has traveled in the same way, so it is not the Atman traveling from one body to another. It is the subtle body that travels.

In addition to the traditional metaphor, there is also a modern metaphor based on the computer with hardware and software. The computer hardware represents the physical body and the software represents the subtle body. The power supply represents the heart and the tangle of different wires the veins, arteries and nerves and the CPU chip the brain. The hard drive is the memory unit that contains all your computer software. This metaphor accurately describes the distinction between physical and non-physical. The hard drive is physical hardware like any part of the physical body. But the software is not physical, but subtle. It is the presence and function of software that makes the computer a useful, powerful, intelligent device. In the same way, it is the presence and function of the subtle body that makes it powerful and intelligent. Then it is the electricity that makes the computer work. This electricity represents Atman, the all-pervading consciousness as the sun did in the previous example. It is electricity that makes every computer work and it is the all-pervading consciousness, Atman, that makes all living beings conscious. When many computers are connected to the same power source, it is actually the same electricity that flows into each of the computers in the same way, it is all the same, all-pervading consciousness that shines in each of us, it illuminates our minds, it reveals our thoughts, emotions and memories and allows us to experience the world.

we can extend this metaphor to explain reincarnation as we have expanded the bucket metaphor. What’s the first thing you do with your old computer when you buy a new one? You download all software files from the old computer and then upload them to the new computer: software migration. We could call it transmigration, just as software can be transferred or migrated from an old computer to a new one. The subtle body travels from a dead body to a new body. To complete this metaphor, imagine that you erased all software from your old computer. Even when it is plugged into an electrical outlet and turned off nothing will happen. The computer will be dead, so to speak. Likewise, even though the one ubiquitous consciousness continues to permeate a dead body, that body will be lifeless in the absence of software.

Computers eventually get old. They become obsolete and become incompatible with newer generations of software. So an old computer should be retired just like an old bucket. All of this refers to the fact that our body is constantly aging and will eventually not be able to hold a subtle body. We know that our subtle body will travel further to inhabit new bodies, but we also know that at the time of death, we lose everything around us. We lose our loved ones, our belongings, the activities we enjoy, everything. At the end of our lives, a terrible loss seems to be in store for all of us. But with the help of Vedanta, we can find that we really don’t lose anything at the time of death. For that, let’s return to the bucket metaphor. When all the water leaks from an old bucket, it no longer reflects the sun. And this represents death. But how is the sun affected by that? Not at all. The sun just keeps shining when the bucket expires, when it leaks, when it is empty and when the water is poured into a new bucket, the sun remains unchanged everywhere. As we saw earlier, the sun represents the all-pervading consciousness, Atman. And that, Atman, is you.


Corné van Nijhuis

The Soul is neither born nor does it die at any time. 

It does not come into being, or cease to exist. 

It is unborn, eternal, permanent, and primeval. 

The Soul is not destroyed when the body is destroyed… 

Just as a person puts on new garments after discarding the old ones.

Similarly, the living entity or the individual soul acquires new bodies 

after casting away the old bodies.

(Bhagavad Gita 2.20 & 2.22)


Wat is precies het “inwonende wezen” dat bij reïncarnatie het het ene lichaam verlaat en een ander “aanneemt”? Wat is die transmigrerende entiteit die wordt herboren? Als we zonder enige verwarring willen weten “wie” of “wat” dit inwonende wezen is, moeten we voorzichtig en nauwkeurig zijn met de woorden die we gebruiken. Laten we onze verkenning beginnen met het woord Atman.

De Rishis gebruikten het woord Atman niet om te verwijzen naar de entiteit die het lichaam verlaat bij de dood en dan verder reist naar een nieuw lichaam. Ze gebruikten het woord om het ene alles doordringende bewustzijn dat aanwezig is in alle wezens aan te duiden. Maar als Atman niet de transmigrerende entiteit is, wie of wat reist dan wel? Het Engelse woord Soul (Ziel) wordt in deze context vaak gebruikt. We zouden inderdaad “vrij vertaald” kunnen zeggen dat het de ziel is die reist. Maar het woord ziel kan ook verwarring veroorzaken, omdat elk van de wereldreligies een ander concept hanteert van de ziel. Dus voor de duidelijkheid wordt het Engelse woord vermeden en wordt in plaats daarvan een nauwkeuriger Sanskriet-term gebruikt. De term die in Vedanta wordt gebruikt, is Sūkṣmaśarīra, het subtiele lichaam dat zich onderscheidt van het fysieke lichaam. Suksma betekent subtiel, dat beschrijft wat niet fysiek is, niet tastbaar, wat niet kan worden gezien of gehoord, geproefd, geroken of aangeraakt.

Volgens Vedanta omvat het menselijk lichaam, naast het fysieke lichaam en het causale lichaam, drie innerlijke lichamen (vitaliteits-, mentale en intellect lichaam) die samen het subtiele lichaam vormen. Het subtiele lichaam ‘bewoont’ het fysieke lichaam en schenkt het leven en gevoel. Zonder een subtiel lichaam zou het fysieke lichaam een ​​levenloos lijk zijn. Het is dit subtiele lichaam tezamen met het causale lichaam (met het daarin ‘opgeslagen’ het nog resterende karma en de ‘karmische afdruk’ (vasanas)) wat het fysieke lichaam verlaat op het moment van overlijden en verder reist om in een ​​nieuw lichaam te reïncarneren.

Whatever one remembers upon giving up the body at the time of death, 

one attains that state, being always absorbed in such contemplation.

(Bhagavad Gita 8.6)

De relatie tussen het subtiele lichaam dat reist en Atman dat niet reist, kan worden verklaard door een bekende Vedantische metafoor te gebruiken. In deze metafoor vertegenwoordigt de zon die op de met water gevulde emmer schijnt Atman, het stralende bewustzijn dat alles doordringt. De emmer vertegenwoordigt het fysieke lichaam en het water in de emmer vertegenwoordigt het subtiele lichaam. Het geheel kan de zon weerkaatsen doordat het gevuld is met water. Dat verbeeld hoe een fysiek lichaam het leven voelt, vanwege het subtiele lichaam dat erin woont. Het subtiele lichaam in het fysieke lichaam weerspiegelt het alles doordringende bewustzijn, net zoals het water in de emmer de zon weerkaatst.

In verschillende emmers zie je verschillende reflecties van de zon, ook al is er maar één zon aan de hemel. Op dezelfde manier zien we dat er veel bewuste wezens in de wereld zijn (JivAtman), ook al is er maar één bewustzijn, Brahman. De ene zon wordt in vele emmers weerkaatst. Degene die als het doordringende bewustzijn schijnt, manifesteert zich in veel bewuste wezens. We kunnen dit herhalen met bekende Sanskriettermen en zeggen dat er maar één Paramatma is, één allerhoogste of universeel bewustzijn, terwijl er veel JivAtmans zijn. Veel individuele bewuste wezens merken op dat het de aanwezigheid van het water in elke emmer is waardoor het de zon kan reflecteren, op dezelfde manier als het de aanwezigheid van je subtiele lichaam is waardoor je kunt genieten van het gevoel en je de wereld om je heen kunt ervaren. Zolang je subtiele lichaam in je fysieke lichaam blijft wonen. Je blijft de wereld beleven. En als je subtiel lichaam je fysieke lichaam verlaat komt er een einde aan je ervaring van dit leven.

Om reïncarnatie beter te begrijpen, kunnen we deze metafoor uitbreiden. Stel dat een van die emmers vijfentachtig jaar oud is. Het hout is aan het rotten en diverse lekken zijn al gedicht, zodat de emmer water kan blijven vasthouden. Dat is zoiets als dokters die verschillende medische ingrepen uitvoeren om ons in leven te houden. Uiteindelijk zal de oude emmer zo erg lekken dat het onmogelijk is om te voorkomen dat het water wegloopt, ofwel de dood nadert. Als een emmer leeg is, reflecteert hij niet langer de zon. Op dezelfde manier is er gewoon een lege emmer. Wanneer het subtiele lichaam een ​​fysiek lichaam verlaat, komt er een einde aan de weerspiegeling of manifestatie van bewustzijn en geniet het lichaam niet langer van waarnemingsvermogen. Er is alleen een dood lichaam. De zon schijnt nu op een lege emmer, maar de zon wordt er niet meer in  weerkaatst. Het bewustzijn is daar niet langer manifest of gereflecteerd vanwege de afwezigheid van het subtiele lichaam. 

Nu kunnen we deze metafoor nog verder uitbreiden. Stel dat het water uit de vijfentachtig jaar oude emmer wordt verzameld en in een nieuwe emmer wordt gegoten, een baby-emmertje. Dan zien we een nieuwe weerspiegeling van de zon in de babyemmer. Dit vertegenwoordigt de  geboorte van een kind.

Als je ziet dat één gereflecteerde zon uit de oude emmer is verdwenen en er een gereflecteerde zon in de babyemmer is verschenen, zou je ten onrechte kunnen aannemen dat de zon van de oude emmer naar de nieuwe emmer is gegaan, terwijl het eigenlijk het water is dat heeft gereisd op dezelfde manier.Het is dus niet de Atman die van het ene lichaam naar het andere reist. Het is het subtiele lichaam dat reist.

Naast de traditionele metafoor is er ook een moderne metafoor gebaseerd op de computer met hardware en software. De hardware van de computer vertegenwoordigt het fysieke lichaam en de software vertegenwoordigt het subtiele lichaam. De voedingseenheid vertegenwoordigt het hart en de wirwar van verschillende draden de aderen, slagaders en zenuwen en de CPU-chip de hersenen. De harde schijf is de geheugeneenheid die al je computersoftware bevat. Deze metafoor beschrijft nauwkeurig het onderscheid tussen fysiek en niet-fysiek. De harde schijf is fysieke hardware zoals elk deel van het fysieke lichaam. Maar de software is niet fysiek, maar subtiel. Het is de aanwezigheid en functie van software die van de computer een nuttig, krachtig, intelligent apparaat maken. Op dezelfde manier zijn het de aanwezigheid en functie van het subtiele lichaam die het krachtig en intelligent maken. Vervolgens is het de elektriciteit waardoor de computer werkt. Deze elektriciteit vertegenwoordigt Atman, het alles doordringende bewustzijn zoals de zon deed in het vorige voorbeeld. Het is elektriciteit die elke computer laat werken en het is het alles doordringende bewustzijn, Atman, dat alle levende wezens bewust maakt. Als veel computers zijn aangesloten op dezelfde stroombron, is het eigenlijk dezelfde elektriciteit die in elk van de computers stroomt op dezelfde manier, het is allemaal hetzelfde, alles doordringende bewustzijn dat schijnt in ieder van ons, het verlicht onze geest, het onthult onze gedachten, emoties en herinneringen en stelt ons in staat de wereld te ervaren.

Nu kunnen we deze metafoor uitbreiden om reïncarnatie uit te leggen zoals we de emmer-metafoor hebben uitgebreid. Wat is het eerste dat je met je oude computer doet als je een nieuwe koopt? Je downloadt alle softwarebestanden van de oude computer en uploadt ze vervolgens naar de nieuwe computer: softwaremigratie. We zouden het transmigratie kunnen noemen, net zoals software kan worden overgedragen of gemigreerd van een oude computer naar een nieuwe. Het subtiele lichaam reist van een dood lichaam naar een nieuw lichaam. Om deze metafoor compleet te maken, stel je voor dat je alle software van je oude computer hebt gewist. Zelfs als het is aangesloten op een stopcontact en is uitgeschakeld, gebeurt er niets. De computer zal dood zijn, om zo te zeggen. Op dezelfde manier, zelfs al blijft het ene alomtegenwoordige bewustzijn een dood lichaam doordringen, dat lichaam zal levenloos zijn in afwezigheid van software.

Computers worden uiteindelijk oud. Ze raken verouderd en worden incompatibel met nieuwere generaties software. Dus een oude computer moet net als een oude emmer met pensioen gaan. Dit alles verwijst naar het feit dat ons lichaam constant ouder wordt en uiteindelijk niet in staat zal zijn om een ​​subtiel lichaam vast te houden. We weten dat onze subtiele lichaam verder zal reizen om nieuwe lichamen te bewonen, maar we weten ook dat we op het moment van overlijden alles om ons heen verliezen. We verliezen onze dierbaren, onze bezittingen, de activiteiten die we leuk vinden, alles. Aan het einde van ons leven lijkt ons allemaal een vreselijk verlies te wachten. Maar met de hulp van Vedanta kunnen we ontdekken dat we echt niets verliezen op het moment van overlijden. Laten we daarvoor terugkeren naar de emmer-metafoor. Wanneer al het water uit een oude emmer lekt, reflecteert het de zon niet meer. En dit vertegenwoordigt de dood. Maar hoe wordt de zon daardoor beïnvloed? Helemaal niet. De zon blijft gewoon schijnen als de emmer vervalt, als hij lekt, als hij leeg is en als het water in een nieuwe emmer wordt gegoten, blijft de zon overal onveranderd. Zoals we eerder zagen, vertegenwoordigt de zon het alles doordringende bewustzijn, Atman. En dat, Atman, ben jij. 

A fully developed psychology will not exist until reincarnation is accepted as a fact.

(Jane Robert)

Met behulp van Vedanta kun je ontdekken dat jij datzelfde bewustzijn bent. Je ‘bewoont’ een fysiek lichaam, maar je bént dat lichaam niet. Je manifesteert je als een subtiel lichaam dat in je fysieke lichaam leeft, maar je bent ook het subtiele lichaam zélf niet. Jij bent het bewustzijn dat je denkvermogen aanlicht. Jij bent het bewustzijn dat al je gedachten, herinneringen en emoties ervaart. En dat bewustzijn is niet fenomenaal. Dat wat écht is, is ongeboren, onveranderlijk en eeuwig. Je bent het eeuwig, onveranderlijk bewustzijn dat compleet, perfect en  grenzeloos is. Helaas identificeren we ons door onwetendheid meestal met ons lichaam en ons denkvermogen. En deze foutieve identificatie blijkt de oorzaak van al het lijden te zijn. De leringen van Vedanta laten dit duidelijk zien. We kunnen echter aan het lijden een einde maken door die valse identificatie te vernietigen. We kunnen de leringen van Vedanta gebruiken als een gids om in onszelf te kijken tijdens een proces van zelfonderzoek. En dat proces van zelfonderzoek kan leiden tot een persoonlijke, directe ontdekking van wat de oude Rishis ontdekten. Die ontdekking is moksha: vrijheid of bevrijding. Moksha is niet alleen vrijheid van wedergeboorte. Moksha is ook vrijheid van onwetendheid, vrijheid van valse identificatie en vrijheid van het lijden veroorzaakt door onze onwetendheid en valse identificatie.

I wonder who I’m supposed to be,

This time around, I choose to be me…

Another facet on the stone,

Another stick in time is sown.

To the present, through the thick and thin,

From the past unknown that lies within…

That was me, as I am now,

Variations of the theme somehow.

To begin that beginning again, 

climbing life’s ladder by all I take in;

Not to forget the lessons I learn,

Experiences rich through many returns.

Caught in the landslide of wisdom divine,

The circles widen in the artist’s design,

Leaving unsettled, “Who was she?”

I become yet another facet of me.

When denial leaves without a trace,

My spirit finds its own true face,

My soul is left without a scar,

My consciousness touches the farthest star.

(Ann L. Ramsey)

About the Author

Corné van Nijhuis

Mr Corne van Nijhuis is a scholar, deeply involved in the scientific study of philosophy and spirituality. Having been successful in his field, Mr Corne van Nijhuis has dedicated his time to the study and practice of Vedanta. Readiness to help always, a seeking mind, are some of his outstanding qualities. He has been a regular contributor to this magazine.