Thoughts
I am me and (also) my Readings
(In imitation of “Ode to Marc Bloch”)
Paulo J. S. Bittencourt
Professor of the History Course at UFFS – Erechim Campus
As an aspiring reader, whenever I’m asked about any aspect of life, it’s practically impossible for me not to quote an excerpt from one or another book I’ve read. But it’s not uncommon for me to then hear, in response, a question with a certain air of reprimand:
– You quoted books, but what do you really think about the question I asked you?
It was then that I thought that I myself am also a product of the readings I’ve done. I am what I am and (also) the readings I’ve done. I can’t detach myself from them without failing to recognize a large part of my own identity. Perhaps it will be said that I am avoiding the challenge of revealing what I think precisely by hiding behind books. I would say that, possibly, I seek to dissolve (or expand) this core of egoic identity of what I think, in particular, in the very universe of books, just as the Vedantists of India believe they extinguish the ego in Brahman.
Being an author, therefore, is not a principle or an obsession for me, as something that should be pursued at all costs as a priority. I’ve already written a thesis, and I have no desire to write another. It’s out there for the world, whether remembered or not. That’s not the point for me either. I’m not a scholar or an intellectual, I never will be, nor do I have any pretensions of being so. I greatly admire those who are, but I am fully aware that it’s not my field. I see myself much more as a disseminator-apprentice of the knowledge I have acquired dialectically and existentially through the path of reading I have traveled. But I cannot fail to recognize that authorship is, to a certain extent, an inevitable consequence of the creative dialogues we establish with the books we read, one by one, all of them in dialogical connection. In this sense, it is practically impossible not to establish some kind of personal or authorial elaboration as a result of the constant act of reading. Such connections are inevitable, forging significant memories, and refer to the unique experience of each reader, who, whether they like it or not, will never be a purely passive reader, although they are always circumscribed by the limits of interpretation. It is in this sense that I accept, when appropriate, the epithet of author.
I am more concerned with seeking the truth than with actually expressing what I “think” about the truth. This is how books expand our own horizons of thought. I tend to agree with the philosophers of the linguistic-pragmatic turn, such as Wittgenstein and so many others, when they state, roughly speaking, that the universe we know is really the size of our language. When we read “The Special and General Theory of Relativity,” we inevitably participate in the same discovery. The meaning of the work, when understood even partially, reverberates in our spirit and, with unspeakable emotion, we shout with Einstein the same clamorous expression of Archimedes, when in his bathtub, in reflection, he made the greatest discovery of his life. Perhaps, in this way, I will one day say what I think about the truth, but, if that happens, like the waters of the river of Thales of Miletus, I will no longer be what I was before. (And if I can’t say it, perhaps a lifetime of searching will, in itself, have been worthwhile, if it isn’t only about that.)
Then, I will be without books, for they will be within myself, dissolved in the library that is the world itself.
I will always be myself and (also) my readings.
***
Where does the need for that obfuscating hermeticism come from, a knowledge reserved for a few and especially for those who consider themselves, like a bard of themselves, the cherry on top of the history of thought?
The privilege of those who speak in the same tone to the learned and the scholars, rare chosen ones so well remembered by Marc Bloch, attests that the association between monumental erudition and limpid simplicity is indeed possible.
Perhaps more than a possible association, it is, in the end, an indispensable correlation…
Professor Paulo Bittencourt teaches History at the UFFS, Erchim Campus, Rio Grande de Sul. “Federal University of Southern Frontier” [UFFS] is one of the best universities of Brasil with highly qualified professors at the helm. Professor Bittencourt never rejects our request for articles, though he is very busy.
Nederlandse Vertaling
Ik ben Ik en (ook) mijn lezingen
(Gevolgd door “Ode aan Marc Bloch”)
Als beginnend lezer is het voor mij vrijwel onmogelijk om, wanneer mij naar welk aspect van het leven dan ook gevraagd wordt, geen fragment uit een of ander boek te citeren dat ik heb gelezen. Maar het is niet ongebruikelijk dat ik dan als reactie een vraag krijg met een zekere berisping:
– Je citeerde boeken, maar wat denk je nu echt van de vraag die ik je stelde?
Toen bedacht ik dat ik zelf ook een product ben van de boeken die ik heb gelezen. Ik ben wie ik ben en (ook) de boeken die ik heb gelezen. Ik kan me er niet van losmaken zonder een groot deel van mijn eigen identiteit te verliezen. Misschien zal men zeggen dat ik de uitdaging om te onthullen wat ik denk juist ontwijk door me achter boeken te verschuilen. Ik zou zeggen dat ik wellicht juist probeer deze kern van egoïstische identiteit, van wat ik denk, te ontbinden (of uit te breiden) in het universum van boeken, net zoals de Vedantisten in India geloven dat ze het ego in Brahman uitdoven.
Auteurschap is voor mij dan ook geen principe of obsessie, iets wat ik koste wat kost als prioriteit moet nastreven. Ik heb al een proefschrift geschreven en ik heb geen behoefte om er nog een te schrijven. Het is er, voor de wereld, of het nu herinnerd wordt of niet. Dat is voor mij ook niet het punt. Ik ben geen academicus of intellectueel, dat zal ik nooit worden, en ik heb ook geen enkele pretentie om dat te zijn. Ik bewonder degenen die dat wel zijn, maar ik ben me er volledig van bewust dat het niet mijn vakgebied is. Ik zie mezelf veel meer als een verspreider-leerling van de kennis die ik dialectisch en existentieel heb verworven via het pad van lezen dat ik heb bewandeld. Maar ik kan niet ontkennen dat auteurschap tot op zekere hoogte een onvermijdelijk gevolg is van de creatieve dialogen die we aangaan met de boeken die we lezen, stuk voor stuk, allemaal in dialogische samenhang. In die zin is het praktisch onmogelijk om geen enkele vorm van persoonlijke of auteurlijke uitwerking te ontwikkelen als resultaat van de voortdurende handeling van het lezen. Dergelijke verbanden zijn onvermijdelijk, ze smeden betekenisvolle herinneringen en verwijzen naar de unieke ervaring van elke lezer, die, of hij of zij dat nu wil of niet, nooit een puur passieve lezer zal zijn, hoewel hij of zij altijd wordt begrensd door de grenzen van interpretatie. In die zin aanvaard ik, waar gepast, de titel van auteur.
Ik ben meer bezig met het zoeken naar de waarheid dan met het daadwerkelijk uitdrukken van wat ik “denk” over de waarheid. Zo verruimen boeken onze eigen denkhorizon. Ik ben het eens met de filosofen van de linguïstisch-pragmatische wending, zoals Wittgenstein en vele anderen, wanneer zij, grofweg gezegd, stellen dat het universum dat we kennen in werkelijkheid zo groot is als onze taal. Wanneer we “De speciale en algemene relativiteitstheorie” lezen, nemen we onvermijdelijk deel aan dezelfde ontdekking. De betekenis van het werk, wanneer zelfs maar gedeeltelijk begrepen, galmt na in onze geest en, met onbeschrijflijke emotie, roepen we met Einstein dezelfde luide uitroep als Archimedes, toen hij in zijn badkuip, in overpeinzing, de grootste ontdekking van zijn leven deed. Misschien zal ik op deze manier ooit zeggen wat ik denk over de waarheid, maar als dat gebeurt, zal ik, net als het water van de rivier de Thales bij Milete, niet langer zijn wie ik voorheen was. (En als ik het niet kan zeggen, is een leven lang zoeken misschien op zich al de moeite waard geweest, als het niet alleen daarover gaat.)
Dan zal ik geen boeken meer hebben, want die zullen in mijzelf zijn, opgelost in de bibliotheek die de wereld zelf is.
Ik zal altijd mezelf zijn en (ook) mijn lectuur.
*** Waar komt de behoefte aan die verhullende hermetiek vandaan, een kennis die is voorbehouden aan een enkeling en vooral aan hen die zichzelf, als een soort dichter van zichzelf, beschouwen als de kers op de taart van de geschiedenis van het denken?
Het voorrecht van hen die in dezelfde toon spreken tot de geleerden en de academici, zeldzame uitverkorenen die zo goed herinnerd worden door Marc Bloch, bewijst dat de associatie tussen monumentale eruditie en heldere eenvoud wel degelijk mogelijk is.
Het is wellicht meer dan een mogelijke samenhang; uiteindelijk is het een onmisbare correlatie…