An end of life with goodwill and gratitude
{Concluding Part}
Kees Boukema
The Jewish historian Flavius Josephus (37-100) was the first writer to mention the appearance of Jesus on earth. In his chronicle “The Ancient History of the Jews,” he wrote: “At that time lived Jesus, a wise man, insofar as it is permissible to call him a man. For he performed deeds that were considered impossible and he was a teacher of people who gladly received the truth […] Pilate had imposed upon him the punishment of the cross [..]. The divine prophets had spoken of these things and countless other wondrous things about him. To this day, the group of Christians named after him has not disappeared.” (See Fik Meijer, ‘Jezus en de vijfde evangelist’. Amsterdam, 2015, p. 158).
Based on this fragment, most historians assume that Jesus indeed existed and that he was crucified during the reign of the Roman procurator Pontius Pilate. For further details regarding the life and teachings of Jesus, we can turn to the four Biblical evangelists. They did not write accounts of historical events, but translated oral testimonies of believers, passed down in Aramaic, into Greek. This translation sometimes led, unintentionally, to a shift in meaning. For instance, the expression ‘son of god’ is used figuratively in Aramaic for a ‘child of god’, but in Greek, with its pantheon of gods and demigods, it is taken literally as “Son of God.” Thus: Someone with the same nature as God. (See Geza Vermes, ‘Ieder zijn eigen Jezus’, Baarn, 2002, p. 11).
The oldest Gospel is by Mark, written forty years after the death of Jesus. His story begins with the appearance of John the Baptist, a cousin of Jesus. Flavius Josephus called him a charismatic preacher who mobilized large crowds and called for ‘repentance’. Mark viewed John the Baptist as a forerunner and trailblazer for Jesus. He writes that Jesus left Galilee and went to the Jordan to be baptized by John. At the moment of the baptism, the heavens opened and the Spirit descended upon Jesus like a dove. A voice came from heaven saying: “You are my beloved Son, in you I am well pleased.” [Mark 1:9-13]. Thereupon the ‘Spirit’ drove Jesus into the desert, where, in preparation for his mission, he would be tested by Satan for forty days of strict asceticism.
In the years that followed, Jesus gathered disciples around him, both men and women. He preached the coming of the ‘Kingdom of God’ and he healed the sick; the blind received sight, the lame walked, lepers were cleansed, the deaf heard, the dead were raised to life, and the gospel was preached to the poor [Matthew 11:5]. Jesus found a receptive audience among ordinary citizens, but also among people from affluent circles. In Jericho, a rich young man knelt before him and asked: “What must I do to inherit eternal life?” Jesus answered: “Keep all God’s commandments and love your neighbor.” The young man declared that he had always done this since his youth. Then Jesus said: “One thing still lacks you: Sell all your possessions and distribute the proceeds among the poor. Then come back and follow me.” The young man went home visibly distressed, for he was very rich. Then Jesus said to his disciples: “It is easier for a camel to go through the eye of a needle than for a rich man to enter the Kingdom of God.” [Mark 10:17ff].
Jesus traveled through the land, but visited exclusively places with Jewish inhabitants. His message was intended for “the lost sheep of Israel,” not for ‘Gentiles’. Only in very rare exceptions did he deviate from this (Mark 7:24ff). Jesus soon aroused resistance. The Roman authorities saw him as a danger to public order, and the scholars of the Torah saw Jesus as a threat to traditional religious practice. The fact that Jesus not only healed the sick but sometimes also forgave their ‘sins’ in the process branded him a ‘blasphemer’; for: ‘Only God can forgive sins’. Consequently, a counter-movement arose among people who would prefer to get rid of Jesus (Mark 3:6).
His message, that the ‘Kingdom of God’ was imminent, was considered a potential threat by the rulers in Jerusalem. That threat became concrete when Jesus rode into Jerusalem in a procession arranged by himself. Seated on a donkey foal, he was cheered by his followers. They had spread palm branches and cloaks over the road and cried out: “Hosanna! Blessed is he who comes and blessed is the coming kingdom of our father David. Hosanna in heaven!” This happened during the ‘Passover’; the feast commemorating the liberation of the enslaved Jews in Egypt!
Shortly thereafter, Jesus proceeded to perform a spiritual cleansing of the temple. He began to overturn stalls from afar buyers of sacrificial animals and of money changers who stood in the courtyard. This provocation could not remain unanswered. When he went to an olive grove one evening to pray, the temple police rushed out to take him into custody. Jesus, who had already often spoken to his disciples about his coming suffering and death, made no attempt to flee. On the contrary, he said to them: “The moment has come when the Son of Man is handed over to sinners. Get up, let us go. Look, he who betrays me is already close by.” Jesus was arrested and all his disciples fled. With one exception: “A young man, who was wearing only a linen garment, tried to stay near Jesus, but when he too was seized, he left the garment in their hands and fled away naked.” (Mark 14: 37-52; see Charles Vergeer, De Nameloze, p. 237 ff.)
Jesus was immediately brought before Caiaphas, the presiding high priest of the Sanhedrin, the Jewish court. The main charge: According to witnesses, Jesus had said, ‘that he could tear down the temple built by human hands and in three days build another temple, not made by human hands.’ Jesus makes no attempt to deny or refute this statement. To the question: “Are you the Messiah, the Son of God?”, he answered: “You say so.” (Matt. 26: 61). That was sufficient proof of blasphemy; he was guilty of death.
The Sanhedrin could pronounce a death sentence, but was not allowed to carry it out itself. Permission from the Romans was required for that. Jesus’ declaration that he was the King of the Jews and that the Kingdom of God was at hand would constitute a request to could support execution, for that pointed to ‘incitement to rebellion against Roman authority’ [Meijer, p. 266].
Jesus was taken to the palace of the Roman procurator, Pontius Pilate. Here, too, Jesus makes no effort whatsoever to deny or refute the accusation. On the contrary. To Pilate’s question: “Are you the King of the Jews?” he answered: “You say so.”
What Mark then writes about what supposedly took place after this confession is highly implausible. Historians have wondered what might have prompted Mark to portray the course of the trial in this way. After all, Pontius Pilate was an exceptionally brutal and cruel magistrate. All historians agree on that. He ordered executions on a large scale, often without a prior trial. Certainly after hearing the accusation brought against Jesus, he would have ordered a centurion to crucify him after a brief interrogation. In the Gospel of Mark, however, Pilate appears as a wavering and lenient judge who did not consider Jesus guilty and asks the accusers what he should do with Jesus. The incited crowd shouts “Crucify him!” and, when Pilate asks “What crime has he committed?”, shouts even louder: “Crucify him!” Pilate then allegedly handed Jesus over to be crucified “to satisfy the crowd” (Mark 15:1 ff.).
It is certain that Mark was not an eyewitness to the trial of Jesus. He wrote his Gospel in Rome around the year 70 and based it on what the apostles Peter and Paul had told him about Jesus. Mark had been an interpreter for Peter and a traveling companion of the apostle Paul. His Gospel was primarily intended to encourage the Gentile Christians in Rome. They were being persecuted, and Mark clearly tried to describe the course of events during the Jesus trial in such a way that the Christians in Rome would have as few problems as possible with the Roman authorities. Paul, too, had never met Jesus, but had seen him in a vision and received a commission from him to preach the gospel to all people, including non-Jews. As a traveling missionary in the Roman Empire, Paul was therefore very keen to minimize the role of the Roman authorities in the crucifixion of Jesus and to hold the Jewish priests responsible for his death [See Meijer p. 270]. This also explains the remarkable exclamation that Mark puts into the mouth of the Roman centurion who was charged with the crucifixion of Jesus. When he saw Jesus dying, he is said to have cried out: “Truly, this man was the Son of God.” Mark thereby led his readers to believe that the first person who had recognized the true nature of Jesus was a Roman.
After the death of Jesus, Joseph of Arimathea, a prominent counselor who ‘himself also expected the kingdom of God’, requested and obtained permission from Pontius Pilate to bury the body of Jesus. Joseph wrapped the body in linen, laid him in the cave of a mountain, and rolled a heavy stone in front of the entrance.
On the first day of the week that followed, three female disciples of Jesus went to the tomb to anoint him. When they arrived at the tomb, they found that the heavy stone in front of the tomb had been rolled away. To their great shock, they saw a young man dressed in dazzling white sitting on the right side of the empty tomb. He said to them: “Do not be afraid. You are looking for Jesus, the man from Nazareth who was crucified. He has been raised from the dead; he is not here. Go back and tell his disciples and Peter: ‘He is going ahead of you to Galilee; there you will see him, just as he told you.’ They went out and fled from the tomb, for they were seized with fear and terror. They were so frightened that they told no one anything.” [Mark 16:1-8; see Charles Vergeer. *Een Nameloze* p. 239 and 301).
With this, Mark concluded his Gospel. Verses 9 to 20 concerning the appearance of Jesus to his disciples were added to the Gospel a century later.
Mr Kees Boukema is a scholar in Vedanta and Comparative philosophy. His brilliant and thorough-going articles on various philosophical and spiritual subjects are being published since the first issue of the magazine. His latest work is De Beoefening van Meditatie.
Een levenseinde met wil en dank
{Afsluitend Deel}
Kees Boukema
De Joodse historicus Flavius Josephus (37-100) was de eerste schrijver die melding maakte van de verschijning van Jezus op aarde. In zijn kroniek “De Oude Geschiedenis van de Joden” schreef hij:“In die tijd leefde Jezus, een wijs man, voor zover het geoorloofd is om hem een man te noemen. Hij verrichtte namelijk daden die onmogelijk geacht werden en hij was leermeester van mensen die met vreugde de waarheid tot zich namen […] Pilatus had hem de straf van het kruis opgelegd [..]. De goddelijke profeten hadden die dingen en ontelbare andere wonderlijke dingen over hem gezegd. Tot op de dag van vandaag is de naar hem genoemde groep van de christenen niet verdwenen.” (Zie Fik Meijer, ‘Jezus en de vijfde evangelist’. Amsterdam, 2015, p. 158).
Op grond van dit fragment nemen de meeste historici aan dat Jezus inderdaad heeft bestaan en dat hij tijdens het bewind van de Romeinse procurator Pontius Pilatus is gekruisigd. Voor nadere gegevens omtrent het leven en de leer van Jezus kunnen we terecht bij de vier Bijbelse evangelisten. Zij schreven geen verslag van historische gebeurtenissen, maar vertaalden mondelinge getuigenissen van gelovigen, die in het Aramees waren doorgegeven, in het Grieks. Die vertaalslag leidde soms, onbedoeld, tot een verschuiving van betekenis. Zo wordt de uitdrukking ‘zoon van god’ in het Aramees figuurlijk gebruikt voor een ‘kind van god’, maar wordt in het Grieks, met zijn pantheon van goden en half-goden, letterlijk opgevat als “Zoon van God” Dus: Iemand met dezelfde natuur als God. (Zie Geza Vermes, ‘Ieder zijn eigen Jezus’, Baarn, 2002, p. 11).
Het oudste evangelie is van Marcus, geschreven veertig jaar na de dood van Jezus. Zijn verhaal begint met het optreden van Johannes de Doper, een neef van Jezus. Flavius Josephus noemde hem een charismatische prediker, die grote menigten op de been bracht en opriep tot ‘bekering’. Marcus zag Johannes de Doper als voorloper en wegbereider van Jezus. Hij schrijft, dat Jezus uit Galilea naar de Jordaan vertrok om zich door Johannes te laten dopen. Op het moment van de doop opende de hemel en daalde de Geest als een duif op Jezus neer. Er kwam een stem uit de hemel die zei: “Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.” [Marcus 1 :9-13]. Daarop dreef de ‘Geest’ Jezus de woestijn in, waar hij als voorbereiding op zijn missie, gedurende veertig dagen van strenge ascese door Satan op de proef zou worden gesteld.
In de jaren die volgden verzamelde Jezus discipelen om zich heen, zowel mannen als vrouwen. Hij predikte de komst van het ‘Koninkrijk van God’ en hij genas zieken; blinden werden zienden, kreupelen wandelden, melaatsen werden gereinigd, doven hoorden, doden werden weer tot leven gewekt en aan de armen werd het evangelie verkondigd [Mattheus 11:5].
Jezus vond gehoor bij eenvoudige burgers, maar ook bij mensen uit gegoede kringen. In Jericho knielde een rijke jongeman voor hem neer en vroeg :”Wat moet ik doen om het eeuwige leven te erven?” Jezus antwoordde: “Onderhoud al Gods geboden en heb uw naaste lief.” De jongeman verklaarde, dat hij zulks vanaf zijn jeugd altijd had gedaan. Daarop zei Jezus: “Eén ding ontbreekt u nog: Verkoop al uw bezit en verdeel de opbrengst onder de armen. Kom dan terug en volg mij.“ De jongeman ging zichtbaar aangeslagen naar huis, want hij was zeer rijk. Daarop zei Jezus tot zijn discipelen:”Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het Koninkrijk van God binnen te gaan.” [Markus 10: 17 e.v.].
Jezus trok door het het land, maar bezocht uitsluitend plaatsen met Joodse inwoners. Zijn boodschap was bestemd voor “de verloren schapen van Israël”, niet voor ‘heidenen’. Slechts bij hoge uitzondering week hij daarvan af (Marcus 7: 24 e.v.) Jezus wekte al gauw weerstand op. De Romeinse overheid zag in hem een gevaar voor de openbare orde en de geleerden van de Thora zagen in Jezus een bedreiging voor de traditionele geloofsbeleving. Dat Jezus niet alleen zieken genas, maar daarbij soms ook hun ‘zonden’ vergaf bestempelde hem tot ‘godslasteraar’; want: ‘Alleen God kan zonden vergeven’. Er kwam dan ook een tegenbeweging op gang van mensen, die Jezus het liefst uit de weg zouden willen ruimen (Marcus 3:6).
Zijn boodschap, dat het ‘Koninkrijk van God’ aanstaande was, gold voor de machthebbers in Jeruzalem als een potentiële bedreiging. Die bedreiging werd concreet toen Jezus in een, door hemzelf gearrangeerde optocht, Jeruzalem binnen reed. Gezeten op een ezelsveulen, werd hij toegejuicht door zijn volgelingen. Zij hadden palmtakken en mantels over de weg uitgespreid en riepen:”Hosanna! Gezegend is hij die komt en gezegend het komende koninkrijk van onze vader David. Hosanna in de hemel!” Dit gebeurde tijdens het ‘paasfeest’; het feest ter herdenking van de bevrijding van de tot slaaf gemaakte Joden in Egypte!
Kort daarop ging Jezus over tot spirituele reiniging van de tempel. Hij begon kraampjes om te gooien van verkopers van offerdieren en van geldwisselaars die in de voorhof stonden. Deze provocatie kon niet onbeantwoord blijven. Toen hij op een avond naar een olijfgaard ging om te bidden, rukte de tempelpolitie uit om hem in hechtenis te nemen. Jezus, die tegenover zijn discipelen al vaak over zijn komend lijden en sterven had gesproken, deed geen poging om te vluchten. In tegendeel; hij zei tot hen: “Het ogenblik is gekomen, dat de Mensenzoon wordt uitgeleverd aan de zondaars. Sta op, laten we gaan. Kijk, hij die mij uitlevert is al vlakbij.’’ Jezus werd gearresteerd en al zijn discipelen sloegen op de vlucht. Met één uitzondering: “Een jongeman, die alleen een linnen kleed aan had, probeerde bij Jezus in de buurt blijven, maar toen hij ook werd vastgegrepen, liet hij het kleed in hun handen achter en vluchtte naakt weg.” (Marcus 14: 37-52; zie Charles Vergeer, De Nameloze, p. 237 e.v.}
Jezus werd direct voorgeleid aan Kajafas, de dienstdoende hogepriester van het Sanhedrin, het Joodse gerechtshof. De belangrijkste aanklacht: Volgens getuigen had Jezus gezegd, ‘dat hij de door mensenhanden gebouwde tempel kon afbreken en in drie dagen een andere tempel, niet door mensen gemaakt, kon opbouwen.’ Jezus doet geen poging deze uitspraak te ontkennen of te weerleggen. Op de vraag: ”Bent u de Messias, de Zoon van God?”, antwoordde hij: “U zegt het.” (Matt.26: 61). Dat was voldoende bewijs voor godslastering; hij was des doods schuldig.
Het Sanhedrin kon wel een doodvonnis uitspreken, maar mocht die niet zelf voltrekken. Daarvoor was toestemming van de Romeinen nodig. De verklaring van Jezus, dat hij de koning van de Joden was en dat het koninkrijk van God aanstaande was, zou een verzoek tot executie kunnen ondersteunen, want dat wees op ‘aanzetting tot opstand tegen het Romeinse gezag’ [Meijer, p. 266].
Jezus werd overgebracht naar het paleis van de Romeinse procurator, Pontius Pilatus. Ook hier doet Jezus geen enkele moeite om de aanklacht te ontkennen of te weerleggen. Integendeel. Op de vraag van Pilatus: “Zijt gij de koning der Joden?” antwoordde hij: “Gij zegt het.”
Wat Marcus dan schrijft over wat zich na deze bekentenis zou hebben afgespeeld is hoogst ongeloofwaardig. Historici vroegen zich af, wat Marcus bewogen kan hebben om het verloop van het proces zo weer te geven. Pontius Pilatus was namelijk een uitzonderlijk brute en wrede magistraat. Daar zijn alle historici het wel over eens. Hij liet op grote schaal executies uitvoeren, vaak zonder voorafgaand proces. Hij zal, zeker na het horen van de aanklacht die tegen Jezus werd ingebracht, na een korte ondervraging een centurion opdracht gegeven hebben om hem te kruisigen. In het evangelie van Marcus figureert Pilatus echter als een weifelmoedige en toegeeflijke rechter, die Jezus niet schuldig achtte en aan de aanklagers vraagt wat hij met Jezus moet doen. De opgehitste massa schreeuwt “Kruisig hem!” en gaat, als Pilatus vraagt “Wat heeft hij dan misdaan?”, nog harder schreeuwen: ”Kruisig hem!”. Pilatus zou dan “om de menigte tevreden te stellen”, Jezus hebben uitgeleverd om gekruisigd te worden (Marcus 15:: 1 e.v.)
Het staat vast, dat Marcus geen ooggetuige is geweest bij het proces tegen Jezus. Hij schreef zijn evangelie in Rome rond het jaar 70 en had zich gebaseerd op hetgeen de apostelen Petrus en Paulus hem over Jezus hadden verteld. Marcus was tolk geweest voor Petrus en reisgenoot van de apostel Paulus. Zijn evangelie was in de eerste plaats bedoeld om de niet-joodse christenen in Rome een riem onder het hart te steken. Zij werden vervolgd en Marcus heeft duidelijk geprobeerd om de gang van zaken tijdens het Jezus-proces zo te beschrijven, dat de christenen in Rome zo min mogelijk problemen zouden krijgen met het Romeinse gezag.
Ook Paulus had Jezus nooit ontmoet, maar had hem in een visioen gezien en van hem de opdracht gekregen om het evangelie aan alle mensen te verkondigen, ook aan niet-Joden. Paulus was er als rondreizend missionaris in het Romeinse Rijk, daarom veel aan gelegen om de rol van het Romeinse gezag bij de kruisdood van Jezus te minimaliseren en de Joodse priesters verantwoordelijk te houden voor zijn dood [Zie Meijer p. 270]. Dit verklaart ook de opmerkelijke uitroep die Marcus in de mond legt van de Romeinse centurio die belast was met de kruisiging van Jezus. Toen hij Jezus zag sterven, zou hij uitgeroepen hebben: ”Werkelijk, deze mens was Gods Zoon.” Marcus liet daarmee zijn lezers geloven, dat de eerste mens die de ware aard van Jezus had onderkend een Romein was.
Na de dood van Jezus vroeg en verkreeg Jozef van Arimatea, een vooraanstaand raadsheer die ‘zelf ook het koninkrijk van God verwachtte’, toestemming van Pontius Pilatus om het lichaam van Jezus te begraven. Jozef wikkelde het stoffelijk overschot in linnen, legde hem in de grot van een berg en rolde een zware steen voor de ingang.
Op de eerste dag van de week die volgde gingen drie vrouwelijke discipelen van Jezus naar het graf om hem te balsemen. Bij het graf gekomen bleek dat de zware steen voor het graf was weggerold. Zij zagen aan de rechter zijde van het lege graf tot hun grote schrik een in stralend wit geklede jongeman zitten. Hij zei tot hen: “Wees niet bang. U zoekt Jezus, de man uit Nazareth die gekruisigd is. Hij is opgewekt uit de dood, hij is niet hier. Ga terug en zeg tegen zijn leerlingen en tegen Petrus: “Hij gaat jullie voor naar Galilea, daar zullen jullie hem zien, zoals hij jullie heeft gezegd”. Zij gingen naar buiten en vluchtten bij het graf vandaan, want ze waren bevangen door angst en schrik. Ze waren zo erg geschrokken, dat ze tegen niemand iets zeiden.” [Marcus 16: 1-8; zie Charles Vergeer. Een Nameloze’’ p. 239 en 301).
Hiermee sloot Marcus zijn evangelie af. De verzen 9 tot 20 over de verschijning van Jezus aan zijn discipelen zijn een eeuw later aan het evangelie toegevoegd.
Kees Boukema is sinds decennia student van Vedanta en andere filosofische systemen. Hij heeft divers bijgedragen aan het veld van hoger denken. Hij heeft belangrijke artikelen en boeken geschreven en vertaald. Het nieuwste boek van Dhr Kees Boukema is, De Beoefening van Meditatie.