Main Article

Vedanta in Practice

Kees Boukema

Like every Hindu, Sri Ramakrishna (1836–1886) cherished great reverence for the ‘sacred scriptures.’ At the same time, he pointed out that the practice of spiritual disciplines is of essential importance. On December 16, 1883, he was in conversation with some followers, including Mr. Mukherji and his friend—a *pandit* (scholar) well-versed in the scriptures.

During the conversation, Mukherji asked, “How does it happen that one strays from the path of yoga?” Sri Ramakrishna replied, “That is the work of *Maya*—‘lust and desire.’ The magnetic needle of your inner self is oriented toward the magnet: the Supreme Self. The individual self experiences the state of yoga when it is drawn toward that Self. However, the magnet cannot pull the needle toward itself if it is covered in the mire of greed and lustful impulses.”

Mukherji asked, “But how, then, can we remove that mire?”
Sri Ramakrishna answered, “Through an intense longing for God—a longing so deep it brings you to tears. The tears you shed out of an intense yearning for God wash away the filth. Once you have purified yourself, you will be drawn to the magnet. Then, you will attain yoga.”
Mukherji remarked, “Commendable words!”
Sri Ramakrishna continued, “But there is also another way: meditation. Shiva manifests Himself in the *Sahasrara* (an energy center in the brain) in a unique manner. Meditate upon Him. Think of the body as a bowl of water, and your mind—your faculty of discernment—as the water itself. *Satchidananda* (Existence-Consciousness-Bliss) is the Sun, which reflects within that water. By meditating upon the reflection of the Sun, you will—through God’s grace—come to behold the True Sun.” [….] Mukerji: “It is good to read the holy books, such as the Gita.”
Sri Ramakrishna: “But what is the point of merely reading them? Some people have heard about milk, others have seen milk, and still others have actually drunk it.

You can indeed see God; you can even speak with Him. You begin by studying the scriptures. The next phase requires great effort: praying to God, meditating, and singing His Name and glories. In the third phase, the soul attains perfection; it has seen God and experiences Him directly within the inner Consciousness.” (Gospel, pp. 343–344; see also pp. 404 and 583).

On August 5, 1882, Sri Ramakrishna, accompanied by three followers, climbed the stairs to the first floor of a villa in Badurbagan—the place where the renowned Hindu scholar Vidyasagar used to receive his visitors. Upon standing before Vidyasagar—who was sixteen years his senior—Sri Ramakrishna was overcome with ecstasy. He greeted him with deep respect: “I have seen canals, rivers, and even lakes of ‘vidya’ (knowledge), but today I stand face-to-face with a ‘sagar’ (an ocean).”
Vidyasagar replied with a smile: “In that case, please take some of this salt water home with you.” Following an exchange of views on the value and significance of charitable work and book-learning, the conversation turns to the attainment of the Knowledge of God:
Sri Ramakrishna: “I was just speaking about *vidya* [knowledge], but Brahman transcends both *vidya* and *avidya* [ignorance]; it is beyond all dualities and cannot be expressed in language. Everything in this world—including the Vedas, the Puranas, and the Tantras—is ‘tainted,’ for they are all contained within words. Brahman is beyond description; no one has ever been able to say what Brahman is.”
Vidyasagar: “A striking statement! I have learned something new today.” […].
Ramakrishna: “The *rishis* of ancient times dedicated their entire lives to attaining the Knowledge of God. They lived in seclusion, spending all their days in meditation. In the evening, they would return to their hermitages to eat some fruit and nuts. They kept their minds far removed from all other sensory concerns. Only in this way did they realize Brahman as their own inner consciousness.
“However, in the age in which we now live—the *Kali Yuga*—human beings are dependent on food. They cannot shake off the notion that they are merely a body. For someone who is occupied with worldly affairs all day long, it is not appropriate to declare, ‘I am Brahman.’ It is better for such a person to say, ‘I am a servant of God,’ or ‘I am devoted to God.’ One can also realize God by following the path of love and devotion.” “The ‘jnani’ detaches himself from his identification with worldly matters through the power of discernment: ‘Not this, not this.’ Only in this way can he, step by step, realize Brahman—much like reaching the roof of a house by leaving the steps of the staircase behind, one by one. The ‘vijnani,’ however, knows Brahman more intimately. He perceives that the steps of the staircase are made of the very same material as the roof: lime, bricks, and mortar. The vijnani sees that Reality is both *nirguna* (without attributes) and *saguna* (with attributes). [….]
“He sees that Brahman is the ego, the world, and all living beings. This is called *vijnana*. It is a path of knowledge that leads to the Truth—much like the path that combines both knowledge and love. The path of love, too, leads to that same goal; it is just as valid as the path of knowledge. All paths lead to the…

..the same Truth. But as long as God maintains the sense of ego within us, it is simpler to follow the path of love.” (The Gospel of Sri Ramakrishna, pp. 100–104; see also pp. 363, 369, 404, 583).

The book *VEDANTA in Practice: In Conversation with Swami Sarvapriyananda* (Samsara, Amsterdam 2026) was recently published. An earlier work by the same author, *Sources of Advaita Vedanta* (Samsara, Amsterdam 2024), is also available. It contains three essays in which the author provides a crystal-clear explanation of what Advaita Vedanta entails and the foundations upon which this philosophy rests. In the section titled “Spiritualizing Daily Life,” he encourages the reader to realize “the divinity within oneself and the spiritual unity of the entire universe,” adding: “Manifest that divinity in daily life through peace, love, and service to all beings.” For those for whom Vedanta signifies more than just a philosophy that satisfies the intellect, the book *Vedanta in Practice* may prove helpful. It addresses questions such as:
-How can I reconcile the concept of detachment with my need to be useful?
-How can I reconcile my desire for peace and success with complete devotion to God?
-How can I let go of anger regarding what has been done to me and learn to forgive?
-How can I reconcile spirituality with the obligations I have in daily life?
-How can I sustain and deepen moments of profound silence and unity with Brahman?
A challenge that many practitioners of Advaita Vedanta will recognize is touched upon in the final question: “Vedanta teaches that only knowledge (*jnana*) can dispel ignorance. The Mandukya Upanishad states that the universe is, in essence, not real—that it never truly came into existence. These are truths I understand intellectually, yet I cannot fully internalize them. What is required to do so?”
Swami Sarvapriyananda: “You are referring to Gaudapada’s *ajata vada*—the radical insight into the fundamental unreality of the universe. Advaita Vedanta does indeed maintain that knowledge is sufficient to attain this ultimate realization. However, what is needed is ‘living knowledge’—a direct realization that you can feel, deep in your very bones: ‘I am Brahman.’ Initially, we grasp what is being said, but that knowledge does not yet function as a living reality for us. To reach a direct realization, we must be sufficiently mature to fully internalize that knowledge.”
Regarding Advaita Vedanta, Sri Ramakrishna remarked: “The words are important, but the reality to which they point must be embodied.”

______________________

Mr Kees Boukema is a scholar in Vedanta and Comparative philosophy. His brilliant and thorough-going articles on various philosophical and spiritual subjects are being published since the first issue of the magazine. His latest work is De Beoefening van Meditatie.

 

  

Vedanta in de Praktijk

Kees Boukema

 Zoals iedere Hindoe koesterde Sri Ramakrishna (1836 – 1886) grote eerbied voor de ‘heilige geschriften’. Hij wees er wel op, dat daarbij het beoefenen van spirituele disciplines van essentieel belang is. Op 16 december 1883 was hij in gesprek met volgelingen, waaronder meneer Mukherji en zijn vriend, een pandit, kenner van de geschriften.

 

In de loop van het gesprek vraagt Mukherji: “Hoe komt het, dat men van het pad van yoga afraakt?” Sri Ramakrishna: “Dat is het werk van Maya:‘lust en begeerte’. De magneetnaald van je innerlijke zelf is gericht op de magneet, het Hoogste Zelf. Het individuele zelf ervaart de staat van yoga als het wordt aangetrokken door het Zelf. Maar de magneet kan de naald niet tot zich trekken als die bedekt is met het slijk van hebzucht en lustgevoelens.”

Mukerji:”Maar hoe kunnen we dat slijk er dan afkrijgen?”

Sri Ramakrishna:”Door een intens en tot tranen toe verlangen naar God. Tranen die je stort uit intens verlangen naar God wassen het vuil weg. Wanneer je jezelf hebt gezuiverd dan word je aangetrokken tot de magneet. Dan zal je yoga bereiken.”

Mukerji:”Prijzenswaardige woorden!”.

Sri Ramakrishna:“Maar er is ook een andere manier: meditatie. Shiva manifesteert zich in de Sahasrara (energiecentrum in de grote hersenen) op een bijzondere manier. Mediteer op Hem. Beschouw het lichaam als een waterkom en je geest, je onderscheidingsvermogen als het water. Satchidananda is de Zon die zich spiegelt in het water. Mediterend op de weerspiegeling van de zon, zie je de Echte Zon, door Gods genade.” [….].

Mukerji: ”Het is goed om de heilige boeken te lezen, zoals de Gita.”

Sri Ramakrishna: “Maar, wat schiet je er mee op om ze alleen te lezen? Sommige mensen hebben over melk gehoord, anderen hebben melk gezien en weer anderen hebben het ook gedronken.

Je kunt inderdaad God zien; je kunt zelfs met Hem spreken. Je begint met het bestuderen van de geschriften. De volgende fase vraagt grote inzet: Bidden tot God, mediteren en Zijn Naam en glorie bezingen. In de derde fase wordt de ziel volmaakt, zij heeft God gezien en ervaart Hem rechtstreeks in het innerlijk Bewustzijn.” (Gospel, p. 343/344; zie ook p. 404 en 583).

Op 5 augustus 1882 beklom Sri Ramakrishna samen met drie volgelingen de trap naar de eerste verdieping van een villa in Badurbagan. Daar placht de befaamde Hindoe-geleerde Vidyasagar zijn bezoekers te ontvangen. Sri Ramakrishna is in extase als hij voor de zestien jaar oudere Vidyasager staat. Hij groet hem met diep respect: “Ik heb grachten, rivieren zelfs meren van ‘vidya’ (kennis) gezien, maar vandaag sta ik oog in oog met ‘sagar’ (de oceaan)”.

Vidyasagar, met een glimlach: ”Neemt u dan alstublieft wat zout water mee naar huis.”

Na een gedachtewisseling over de waarde en betekenis van charitatief werk en boekenwijsheid, wordt het verwerven van Kennis van God het onderwerp van gesprek:

Sri Ramakrishna: ”Ik sprak zojuist over vidya, maar Brahman is verheven, zowel boven vidya als avidya; boven alle dualiteiten en kan niet worden uitgedrukt in taal. Alle dingen in de wereld, de veda’s, purana’s en tantra’s inbegrepen zijn besmet. Ze zijn vervat in woorden. Brahman is niet te beschrijven; nooit heeft iemand kunnen zeggen wat Brahman is.”

Vidyasagar: “Een treffende uitspraak! Ik heb vandaag iets nieuws geleerd.” […].

Ramakrishna:” De rishi’s uit vroeger tijden hadden hun gehele leven gewijd aan het verkrijgen van de kennis van God. Zij leefden in afzondering en brachten alle dagen door in meditatie. ‘s Avonds keerden ze terug naar hun kluis en aten wat fruit en noten. Zij hielden hun geest verre van alle andere zintuiglijke zaken. Alleen zo realiseerden zij Brahman als hun innerlijk bewustzijn.

“Maar in het tijdperk waarin we nu leven, de ‘Kali yuga’, is de mens afhankelijk van voedsel. Hij kan het idee, dat hij een lichaam is, niet van zich afschudden. Voor wie de ganse dag bezig is met wereldse zaken past het niet om te verklaren:’Ik ben Brahman.’ Hij kan beter zeggen: ‘Ik ben dienaar van God’, of ‘Ik ben aan God toegewijd’. Een mens kan God ook realiseren door het pad te volgen van liefde en toewijding aan God.

“De ‘jnani’ maakt zich los van zijn identificatie met wereldse zaken met behulp van zijn onderscheidingsvermogen:’Niet dit, niet dit’. Alleen zo kan hij stap voor stap Brahman realiseren. Zoals je het dak van een huis bereikt door de treden van de trap een voor een achter je te laten. Maar de ‘vijnani’ kent Brahman intiemer. Hij merkt dat de traptreden van hetzelfde materiaal zijn gemaakt als het dak: kalk, bakstenen en specie. De vijnani ziet dat de Werkelijkheid nirguna is (zonder eigenschappen), maar ook saguna (met eigenschappen). [….]

“Hij ziet dat Brahman het ego is, de wereld en alle levende wezens. Dit wordt vijnana genoemd. Het is het pad van kennis dat leidt tot waarheid, zoals ook het pad dat kennis en liefde combineert. Ook het pad van liefde leidt tot dat doel. Het is even waar als de weg van kennis. Alle wegen leiden tot dezelfde Waarheid. Maar zolang God  het gevoel van ego in ons handhaaft is het eenvoudiger om het pad van liefde te volgen.” (The Gospel of Sri Ramakrishna, p. 100 – 104; zie ook p. 363, 369, 404, 583, ).

Onlangs verscheen het boek “VEDANTA in de praktijk. In gesprek met Swami Sarvapriyananda” (Samsara, Amsterdam 2026). Eerder verscheen van dezelfde auteur: ‘Bronnen van Advaita Vedanta’ (Samsara, Amsterdam 2024). Het bevat drie essays waarin de auteur glashelder uiteenzet wat advaita vedanta behelst en waarop deze filosofie berust. In de paragraaf ‘Het dagelijks leven vergeestelijken’ moedigt hij de lezer aan om ‘de goddelijkheid in zichzelf en de spirituele eenheid van het hele universum’ te realiseren:”Manifesteer die goddelijkheid in het dagelijks leven door vrede, liefde en dienstbaarheid aan alle wezens.”

Voor wie Vedanta meer betekent dan een filosofie die het intellect bevredigt, kan het boek ‘Vedanta in de praktijk’ behulpzaam zijn. Het geeft antwoord op vragen als:

-Hoe kan ik het idee van onthechting verenigen met mijn behoefte om nuttig te zijn?

-Hoe kan ik mijn verlangen naar vrede en succes verenigen met volledige toewijding aan God?

-Hoe kan ik woede over wat mij is aangedaan loslaten en leren te vergeven?

-Hoe kan ik spiritualiteit verenigen met de verplichtingen die ik heb in het dagelijks leven?

-Hoe kan ik de momenten van diepe stilte en eenheid met Brahman vasthouden en verdiepen?

Een probleem dat veel beoefenaren van advaita vedanta zullen herkennen komt ter sprake in de laatste vraag: “Vedanta leert dat alleen kennis (jnana) onwetendheid kan wegnemen. De Mandukya Upanishad stelt dat het universum in wezen niet echt is, nooit werkelijk is ontstaan. Dit zijn waarheden die ik intellectueel begrijp, maar me niet eigen kan maken. Wat is daarvoor nodig?”

Swami Sarvapriyananda: “Je refereert aan Gaudapada’s ‘ajata vada’: het radicale inzicht inzake de fundamentele onwerkelijkheid van het universum. Advaita Vedanta zegt inderdaad dat kennis voldoende is om tot dit hoogste inzicht te komen. Maar wat nodig is, is levende kennis; een directe realisatie, die je kunt voelen, tot in je botten: “In ben Brahman”. In het begin begrijpen we wat er gezegd wordt, maar die kennis is voor ons niet direct een levende realiteit. Om tot een directe realisatie te komen moeten we rijp zijn om ons die kennis volledig eigen te kunnen maken.

Sri Ramakrishna zei over Advaita Vedanta: ‘De woorden zijn belangrijk, maar de werkelijkheid waar ze naar verwijzen moet belichaamd worden.’

Kees Boukema is sinds decennia student van Vedanta en andere filosofische systemen. Hij heeft divers bijgedragen aan het veld van hoger denken. Hij heeft belangrijke artikelen en boeken geschreven en vertaald. Het nieuwste boek van Dhr Kees Boukema is, De Beoefening van Meditatie.