The Price of Perfection

Janine Schimmelpenninck

{This article is about achieving perfection in worldly life. The opinions expressed here are the personal opinions of the author.}

The Price of Perfection

Perfection comes at a price—and sometimes, a far too high one. To begin with, perfection is a curious concept. It signifies a state of completeness or flawlessness. But when is something truly perfect? ​​Can anything be perfect in a world that is constantly changing? And who gets to define that perfection? Then there is perfectionism: the almost obsessive pursuit of perfection, which can lead to a merciless attitude toward life and oneself.

Why is perfection so important to us?

Because goodness matters to us by nature!

Every human being possesses a natural desire for happiness, freedom, and connection. These three primal desires form the “Three Pillars” of Natural Skills psychology. People not only want to feel good but also simply want to do good. Wanting to do something well is entirely normal and natural. It feels good to help others, for instance, because relationships and connection are deeply ingrained in our nature. Perfection is linked to this: to the importance of goodness, the desire to do things right, and the wish to avoid making mistakes. Yet perfection is also tied to our natural love for beauty, aesthetics, and order.

Perfection, then, speaks to our deep human nature. But what happens when we take our drive for perfection too far—as is the case with perfectionism? What if perfectionism actually stands in the way of human perfection and renders us imperfect?

Perfectionism makes us imperfect.

The word “perfect” derives from the Latin *perficere*, meaning “to complete.” It consists of two parts: *per* (meaning “through” or “thoroughly”) combined with *facere* (meaning “to do” or “to make”). Doing something to completion. Perfection, then, is not so much a state of being as a state of doing. That is an important distinction, and therein perhaps lies the crux of the price we pay for it; for in striving for a perfect state of being, we can easily lose ourselves.

Striving for or chasing something is a way of avoiding being fully present in the here and now. Perfectionism is a prime example of this. Perfection is a concept; it is not reality. Chasing it brings us no closer to reality—to the here and now—but rather closer to our own conceptual illusion of perfection. This illusion poses a risk to our mental well-being, as it harbors a subtle aggression directed at ourselves, at others, or at our surroundings. It is the subtle aggression of rejection, disapproval, and the feeling of not being good enough.

Pursuing the illusion of perfection makes us not only more self-centered but also harsher toward ourselves and others. Perfectionism does not deliver on its promises; on the contrary, it robs us of the joy of living.

Perfectionism stems from inner unrest and is driven by fear and expectations. The phenomenon is on the rise in modern society, with the pressure to be perfect weighing heavily, particularly on young people and young adults. The fear of making mistakes and the burden of meeting one’s own expectations and those of others weigh heavily, bringing with them a host of potential consequences.

Fear and expectations

No one likes making mistakes, yet who doesn’t make them? The desire to avoid making mistakes is not only unrealistic but also far from logical. There are many ways to learn, and making mistakes is one of them. In fact, it turns out to be a highly effective way to learn. Research has shown that the insights we gain from making mistakes are often the ones that stick with us the longest.

In his book *108 Questions from the Secret Knowledge of Tibet*, Tulku Lobsang Rinpoche poses a striking question: What is the greatest mistake? Making a mistake, or wanting to avoid making one?

What is the greatest mistake? Making a mistake, or wanting to avoid making one?

Tulku Lobsang Rinpoche

The question is amusing in a way, because we all know the right answer. How many parents tell their children that making mistakes is perfectly fine? Yet how many parents actually live by that advice themselves? A good example sets the tone, but that example is often missing. All that remains are empty words. For what is really going on? Our fear of making mistakes and being judged for them by others, and the—perhaps unconscious—expectation that something like perfection or flawlessness is actually attainable.

Our fears and expectations keep us from being in the here and now. Our perfectionism prevents us from dealing with reality as it is and making space for it. Making space essentially means nothing more than making room for the here and now by letting go of the stories we tell ourselves about it. In doing so, we do not abandon our desire to do things well; rather, we free ourselves from the compulsion to do them perfectly. The most effective way to achieve this is to learning to give one’s best and to take things as they come.

Contributed by Francis van Schaik

 

De Prijs van Perfectie

Janine Schimmelpenninck

Perfectie komt met een prijs en soms een veel te hoge prijs. Om te beginnen is perfectie een merkwaardig begrip. Het betekent zoiets als een staat van volmaaktheid. Maar wanneer is iets volmaakt? Kan iets volmaakt zijn in een wereld die continu verandert? En aan wie is het om die volmaaktheid te bepalen? Dan is er nog zoiets als perfectionisme: het bijna obsessief nastreven van perfectie, dat kan uitmonden in een genadeloze houding tegenover het leven en tegenover jezelf.

Waarom is perfectie voor ons zo belangrijk?

Omdat goedheid er voor ons van nature toe doet!

Ieder mens kent een natuurlijk verlangen naar geluk, vrijheid en verbondenheid. Deze drie oerverlangens vormen de Drie Pijlers in de Natural Skills-psychologie. De mens wil zich niet alleen graag goed voelen, maar wil ook gewoon graag goed doen. Iets goed willen doen is heel normaal en natuurlijk. Zo voelt het goed om een ander te helpen, omdat relatie en verbondenheid diep in onze natuur zitten. Perfectie heeft hier mee te maken: met het belang van goedheid, met de dingen goed willen doen en geen fouten willen maken. Maar perfectie heeft ook te maken met onze natuurlijke liefde voor schoonheid, esthetiek en orde.

Perfectie zegt dus iets over onze diepe menselijke natuur. Maar wat als we te ver doorschieten in onze hang naar perfectie, zoals in het geval van perfectionisme? Wat als perfectionisme menselijke perfectie juist in de weg staat en imperfect maakt?

Perfectionisme maakt imperfect.

Het word perfect stamt van het Latijnse woord perficere, dat voltooien betekent. Het bestaat uit twee delen: per (doorheen of volledig) gecombineerd met facere (doen of maken). Het volmaakt doen. Bij perfectie gaat het dus niet zozeer over een staat van zijn, als wel over een staat van doen. Dat is een belangrijk verschil en misschien ligt hier wel de crux van de prijs die we ervoor betalen. Want in het streven naar een perfecte staat van zijn kunnen we onszelf makkelijk verliezen.

Ergens naar streven of iets najagen is de methode om niet volledig in het hier en nu te zijn. Perfectionisme is hier een goed voorbeeld van. Perfectie is een concept; het is geen werkelijkheid. Het najagen ervan brengt ons niet dichter bij de werkelijkheid – of wel het hier en nu – maar dichter bij onze eigen conceptuele illusie van perfectie. Deze illusie is niet ongevaarlijk voor ons mentale welzijn. Hierin schuilt namelijk een subtiele agressie tegen onszelf, tegen de ander of tegen de omgeving. Dit is de subtiele agressie van afwijzing, afkeuring en het gevoel niet goed genoeg te zijn.

Het nastreven van de illusie van perfectie maakt ons niet alleen egocentrischer, maar ook harder voor onszelf en voor de ander. Perfectionisme brengt ons niet wat het belooft. Integendeel, het berooft ons van onze levensvreugde.

Perfectionisme getuigt van innerlijke onrust en wordt gedreven door angst en verwachtingen. Het fenomeen perfectionisme neemt in onze moderne samenleving steeds verder toe en met name onder jongeren en jongvolwassenen is de druk om perfect te zijn hoog. De angst om fouten te maken en het voldoen aan de verwachtingen van jezelf en je omgeving wegen zwaar, met alle mogelijke gevolgen van dien.

Angst en verwachtingen

Niemand wil graag een fout maken, maar wie maakt er geen fouten? Geen fouten willen maken is niet alleen onrealistisch, het is ook verre van logisch. We kunnen op een heleboel manieren leren en fouten maken is daar één van. Sterker nog, het blijkt een zeer effectieve manier te zijn om te leren. Zo is uit onderzoek gebleken dat met name de inzichten die we opdoen bij het maken van fouten vaak het allerbeste blijven hangen.

Tulku Lobsang Rinpoche stelt in zijn boek 108 vragen uit De Geheime Kennis van Tibet dan ook de treffende vraag: Wat is de grootste fout? Een fout maken of geen fout willen maken?

Wat is de grootste fout? Een fout maken of geen fout willen maken?

Tulku Lobsang Rinpoche

De vraag is in zekere zin grappig, want we weten allemaal wel wat het goede antwoord is. Hoeveel ouders geven hun kinderen niet het advies dat het helemaal niet erg is om fouten te maken? Maar hoeveel ouders leven zelf daadwerkelijk naar dat advies? Goed voorbeeld doet volgen, maar dat goede voorbeeld blijft vaak achterwege. Wat dan rest, zijn slechts lege woorden. Want wat speelt er echt? Onze angst om fouten te maken en dat anderen ons hierop zullen beoordelen, en de – wellicht onbewuste – verwachting dat er iets haalbaars bestaat als perfectie of volmaaktheid.

Onze angst en verwachtingen weerhouden ons ervan in het hier en nu te zijn. Ons perfectionisme weerhoudt ons ervan om te dealen met wat er echt is en daar ruimte voor te maken. Ruimte maken betekent eigenlijk niets anders dan ruimte maken voor het hier en nu door onze verhalen over het hier en nu los te laten. Hiermee laten we niet onze wens los om iets goed te willen doen, maar bevrijden we onszelf van de dwang het perfect te moeten doen. De meest effectieve manier daarvoor is te leren het beste te geven en te nemen wat er komt.

Het beste geven en nemen wat er komt

Met het beste willen geven spreek je het hoogste in jezelf aan. Het bijzondere is dat wat je psychologisch geeft, je zelf direct ervaart. Deze psychologische natuurwet kunnen we zowel ten voordele als ten nadele van onszelf inzetten. Geef je vriendelijkheid, dan ervaar je direct van binnen vriendelijkheid. Geef je ruimte, dan ervaar je direct van binnen ruimte. Maar geef je irritatie, dan zul je direct irritatie  ervaren. Het maakt niet uit wat je doet, je ervaart simpelweg wat je jezelf psychologisch geeft.

Door het beste te geven krijg je veel energie. Geven maakt je als het ware psychologisch rijk, zolang je dit maar doet zonder verwachtingen. Zodra we voorwaarden aan het geven verbinden, zoals in het geval van verwachtingen, halen we direct het positieve effect ervan om zeep. Het is namelijk de actie van het geven die de energie genereert, en niet het resultaat. Door vervolgens te leren nemen wat er komt, bevrijd je jezelf van de angst voor wat er gebeurt. Nemen maakt ons dan ook psychologisch vrij.

Deze manier van geven en nemen vormt een veilig en bijzonder effectief alternatief voor perfectionisme. Het brengt ons precies datgene waar perfectionisme ons van berooft: energie, blijdschap en vrijheid.

Perfectionisme komt voort uit het verlangen om goed te doen, maar gaat gepaard met de dwang om goed te moeten zijn. De remedie ligt in het vasthouden van het verlangen, maar het vervangen van het moeten door ruimte te maken voor onze innerlijke natuur van openheid en tolerantie. Jezelf en anderen ruimte geven voor imperfectie is compassie. In de woorden van Tulku Lobsang Rinpoche "Once you have compassion for yourself, you give yourself space for not being perfect.

Once you have compassion for yourself, you give yourself space for not being perfect.

Tulku Lobsang Rinpoche

Compassie brengt ons het dichtst bij zogeheten perfectie. Het biedt de ruimte om fouten te maken en daarvan te leren, zonder te vervallen in allerlei voetklemmen van zelfoordeel en verwachting. Waar ruimte is, ontstaat creativiteit. Waar creativiteit is, is van alles mogelijk.

Wie perfectie nastreeft, verliest zichzelf

Perfectionisme houdt ons vooral bezig met onszelf, maar is tegelijkertijd sterk gericht op het oordeel van de buitenwereld. Hoe ziet de ander mij? Ben ik goed genoeg? Is dit goed genoeg? Et cetera. Onze angst en verwachtingen richting de buitenwereld zorgen voor een genadeloze houding tegenover onszelf. Het is niet de buitenwereld, maar deze houding die ons nekt. Als we onszelf niet accepteren, doen we onszelf anders voor dan we daadwerkelijk zijn. Dat houdt automatisch angst in stand. Maar als we gewoon kunnen zijn met wat er is, verdwijnt die angst vanzelf.

Perfectionisme ontneemt ons de natuurlijke spontaniteit en vreugde om het leven, inclusief onszelf, vrij tegemoet te treden. Met het nastreven van perfectie raken we steeds verder verwijderd van ons natuurlijke zelf en van het simpelweg mens zijn. Geen wonder dat we steeds harder roepen dat we zo graag ons authentieke zelf willen zijn. We drijven er niet alleen steeds verder van af, maar het ontbreekt ons ook vaak aan de wijsheid om een meer natuurlijke richting in te slaan. Juist die wijsheid leidt ons van nature naar meer blijdschap en vrijheid.

Giving the best and accepting what comes

When you aim to give your best, you tap into the highest part of yourself. What makes this remarkable is that you immediately experience the very thing you are giving psychologically. We can use this psychological law of nature either to our advantage or to our detriment. If you give kindness, you immediately experience kindness within. If you give space, you immediately experience space within. But if you give irritation, you will immediately experience irritation. No matter what you do, you simply experience what you are psychologically giving to yourself.

Giving your best generates a great deal of energy. Giving makes you psychologically rich, so to speak—provided you do so without expectations. As soon as we attach conditions to giving—such as expectations—we instantly destroy its positive effect. After all, it is the act of giving that generates energy, not the result. By subsequently learning to accept what comes, you free yourself from the fear of what might happen. Accepting, therefore, sets us psychologically free.

This approach to giving and accepting offers a safe and highly effective alternative to perfectionism. It brings us precisely what perfectionism deprives us of: energy, joy, and freedom.

Perfectionism stems from a desire to do well, yet it is accompanied by a compulsion to *be* perfect. The remedy lies in holding onto that desire while replacing the compulsion with space—making room for our inner nature of openness and tolerance. Allowing yourself and others the space for imperfection is compassion. In the words of Tulku Lobsang Rinpoche: “Once you have compassion for yourself, you give yourself space for not being perfect.”

Once you have compassion for yourself, you give yourself space for not being perfect. Tulku Lobsang Rinpoche

Compassion brings us closest to so-called perfection. It creates the space to make mistakes and learn from them, without getting trapped in the pitfalls of self-judgment and expectation. Where there is space, creativity arises. Where there is creativity, anything is possible.

Those who strive for perfection lose themselves

Perfectionism keeps us focused primarily on ourselves, yet it is simultaneously fixated on the judgment of the outside world. How do others see me? Am I good enough? Is this good enough? And so on. Our fears and expectations regarding the outside world foster a merciless attitude toward ourselves. It is not the outside world, but this very attitude that undoes us. When we do not accept ourselves, we present an image that differs from who we truly are; this automatically perpetuates fear. Yet, if we can simply be with what is, that fear naturally dissolves.

Perfectionism robs us of the natural spontaneity and joy needed to meet life—and ourselves—with openness. In our pursuit of perfection, we drift further and further away from our natural selves and from the simple act of being human. It is no wonder we increasingly clamor to be our authentic selves. Not only are we drifting further away from that state, but we often lack the wisdom to take a more natural path. Yet it is precisely that wisdom that naturally leads us toward greater joy and freedom.

Auteur: Janine Schimmelpenninck

https://naturalskills.nl/

https://orangetreeacademy.nl/