On Human Nature
Writer: Janine Schimmelpenninck
Many misunderstandings about mental well-being arise because we misunderstand the causes of our suffering and, as a result, sometimes seek the wrong solutions. In this newsletter, I explain what does and does not work, from the psychological perspective of Natural Skills, based on Buddhist psychology and the natural functioning of the mind.
Taking good care of yourself is not only pleasant for yourself, but also for those around you. If only because your surroundings then cannot or do not have to do it for you. But how do you actually do that: truly take good care of yourself? And in particular: how do you best care for your own deep mental well-being? That is not always clear. And unfortunately, we do not (yet) learn it in school.
Sometimes something looks like good self-care, while it isn’t necessarily so. To begin with, we need self-knowledge. Grounded self-knowledge is one of the most important prerequisites for good self-care. Not just ‘personal’ knowledge of your quirks and hobbies, but insight into the ‘human’ part of you. Self-knowledge that is essential for a good life and that is worth reflecting on and asking questions about. Questions such as:
How well do you know yourself as a human being?
• What does it mean to be human?
• What is most essential to a human being?
• What does a human being naturally long for most?
Humans naturally long for happiness, freedom, and connection
Every human being naturally longs for three fundamental elements in life: happiness, freedom, and connection. Within Natural Skills psychology, these are seen as the three pillars. Together, they form our deep inner nature and express a primal desire that we carry with us from birth. It is a natural given and perhaps our greatest common denominator as human beings.
We cannot switch off this primal desire. And if we ignore it, we ultimately shortchange ourselves. In a moment of despair, we might cry out that nothing matters anymore, but even that is an attempt to feel better. Everything we do—directly or indirectly, consciously or unconsciously—has to do with the fulfillment of our primal desire for happiness, freedom, and connection. This also applies to the way we take care of ourselves.
We can measure our self-care against this. Self-care is healthy and effective when it makes us happier, freer, and more connected as human beings. Good self-care is the care that preserves and strengthens the humanity within ourselves—and in relation to others.
Good self-care is the care that preserves and strengthens the humanity within ourselves—and in relation to others.
That is the form of self-care we need and are looking for as human beings. But sometimes we lose our way in this. Fortunately, we can learn to steer toward something that will always point us in the right direction. What is that right direction? Space! Good self-care requires humanity and ‘therefore’ space
Good self-care requires space: space in our minds, space in our hearts, and space in our relationships. Space for ourselves, for each other, and in our lives. An important indicator of whether our self-care is truly healing is the degree of inner space we experience as a result. The more space we feel, the better we will feel, and the more the natural, healing capacity of our mind gets the chance to do its work.
We can roughly divide mental self-care into two types.
Self-cherishing self-care – Here, attention is primarily focused on one’s own pain. The cause of this is placed outside oneself (consciously or unconsciously). Consequently, this form of self-care is often accompanied by blame directed at others and reinforces the feeling of victimhood. Characteristic is a recurring focus on holding onto pain, while constantly seeking recognition from the outside world. Relief from the pain is sought in cherishing one’s own suffering. That suffering – often connected to the past – can thus develop into a heavy identity. Everything revolves around the ‘I’; self-pity, restlessness, and conflict are constantly lurking.
• Self-liberating self-care – Here, the focus shifts to learning to befriend your pain instead of cherishing it. This form does not involve blaming others, based on the realization that the cause of your pain can never be healed outside of yourself. It is characterized by gentleness and caution, allowing you to experience more inner space. Where there is more space, more calmness arises naturally. Calmness and loving attention make forgiveness and the letting go of pain possible. This provides confidence and a strong sense of natural self-reliance. In this form of self-care, there is room for your pain, but you do not hold onto it. As a result, self-pity, restlessness, and conflict have much less of a grip on you.
The first form of self-care revolves mainly around a lot of ‘self’, but little real, loving care. It may perhaps alleviate the pain, but not heal it; it merely masks the pain. What began as licking your wounds has become an end in itself. There is a case of false softness and false self-reliance. Those who are stuck in self-cherishing self-care reject true self-reliance. This form is often accompanied by an (unconscious) unwillingness to take responsibility for the liberation from pain, because the pain is still cherished too much.
The second form of self-care is characterized by little ‘self’, but much genuine, loving care. It is supported by space, humanity, and compassion – both for yourself and for the other. What began with licking your wounds has not become an end in itself, but has instead created space for healing. By not investing in the pain and not assigning an identity or function to it, it can be let go. In this way, a deep self-reliance emerges, which clears the way for the natural joy of liberation.
“Whatever makes you free is happiness.” – Tulku Lobsang Rinpoche
The more self-centeredness, the less freedom
Both forms of self-care involve self-knowledge, but they differ greatly in the degree of freedom and ‘self-centeredness’. As long as we make our ‘self’ too big or too heavy, we create problems for ourselves, experience no true freedom, and the past will continue to haunt us.
When we make our ‘self’ more expansive and lighter, life naturally becomes easier. Creating space means feeling freedom and the capacity for compassion. Too much ‘I’ only leads to confusion about how you can truly help yourself. A freer ‘I’ does not get confused and can practice wisdom.
Sometimes we say things like:
• “I am going to take better care of myself now”
• “I choose myself first.”
But which form of self-care do we actually mean? Self-nurturing self-care or self-liberating self-care? Where is the focus directed: on the pain or on the liberation from the pain? On self-pity or on self-reliance?
Nederlands
Gedachten over de Menselijke Matuur
Veel misverstanden over mentaal welzijn ontstaan doordat we de oorzaken van ons lijden verkeerd begrijpen en daardoor soms naar de verkeerde oplossingen zoeken. In deze nieuwsbrief leg ik uit wat wél en niet werkt, vanuit het psychologische perspectief van Natural Skills, gebaseerd op boeddhistische psychologie en de natuurlijke werking van de geest.
Goed voor jezelf zorgen is niet alleen prettig voor jezelf, maar ook voor je omgeving. Al is het maar omdat je omgeving het dan niet voor jou kan of hoeft te doen. Maar hoe doe je dat eigenlijk: écht goed voor jezelf zorgen? En in het bijzonder: hoe zorg je het beste voor je eigen diepe geestelijke welzijn? Dat is niet altijd even helder. En helaas leren we het (nog) niet op school.
Soms lijkt iets op goede zelfzorg, terwijl het dat niet per se is. Om te beginnen hebben we zelfkennis nodig. Gegronde zelfkennis is een van de belangrijkste voorwaarden voor goede zelfzorg. Niet alleen ‘persoonlijke’ kennis van je eigenaardigheden en hobby’s, maar inzicht in het ‘menselijke’ in jou. Zelfkennis die essentieel is voor een goed leven en die het waard is om bij stil te staan en vragen over te stellen. Vragen zoals:
Hoe goed ken je jezelf als mens?
• Wat betekent het om mens te zijn?
• Wat is voor een mens het meest wezenlijke?
• Waar verlangt een mens van nature het meest naar?
De mens verlangt van nature naar geluk, vrijheid en verbondenheid
Ieder mens verlangt van nature naar drie fundamentele elementen in het leven: geluk, vrijheid en verbondenheid. Binnen de Natural Skills-psychologie worden deze gezien als de drie pijlers. Samen vormen zij onze diepe innerlijke natuur en drukken zij een oerverlangen uit dat we al vanaf onze geboorte met ons meedragen. Het is een natuurlijk gegeven en misschien wel onze grootste gemene deler als mens.
We kunnen dit oerverlangen niet uitzetten. En als we het negeren, doen we onszelf uiteindelijk tekort. In een wanhoopsmoment kunnen we misschien roepen dat niets er meer toe doet, maar zelfs dat is een poging om ons beter te voelen. Alles wat we doen heeft – direct of indirect, bewust of onbewust – te maken met de vervulling van ons oerverlangen naar geluk, vrijheid en verbondenheid. Dat geldt ook voor de manier waarop we voor onszelf zorgen.
Hieraan kunnen we onze zelfzorg toetsen. Zelfzorg is gezond en effectief wanneer zij ons als mens gelukkiger, vrijer en meer verbonden maakt. Goede zelfzorg is de zorg die de menselijkheid in onszelf – en in relatie tot anderen – bewaart én versterkt.
Goede zelfzorg is de zorg die de menselijkheid in onszelf – en in relatie tot anderen – bewaart én versterkt.
Dat is de vorm van zelfzorg die we nodig hebben en waar we als mens naar op zoek zijn. Maar daarin raken we weleens de weg kwijt. Gelukkig kunnen we leren koersen op iets, dat ons altijd in de goede richting zal wijzen. Wat is die goeie richting? Ruimte!
Goede zelfzorg vraagt om menselijkheid en ‘dus’ om ruimte
Goede zelfzorg vraagt om ruimte: ruimte in ons hoofd, ruimte in ons hart en ruimte in onze relaties. Ruimte voor onszelf, voor elkaar en in ons leven. Een belangrijke graadmeter voor de vraag of onze zelfzorg werkelijk helend is, is de mate van innerlijke ruimte die we daardoor ervaren. Hoe meer ruimte we voelen, hoe beter we ons gaan voelen en hoe meer het natuurlijke, helende vermogen van onze geest de kans krijgt om zijn werk te doen.
Mentale zelfzorg kunnen we grofweg onderverdelen in twee typen.
De zelfkoesterende zelfzorg – Hierbij gaat de aandacht vooral uit naar de eigen pijn. De oorzaak daarvan wordt (bewust of onbewust) buiten jezelf geplaatst. Deze vorm van zelfzorg gaat daardoor vaak gepaard met verwijten aan anderen en versterkt het gevoel van slachtofferschap. Kenmerkend is een herhalende focus op het vasthouden van pijn, waarbij voortdurend erkenning van de buitenwereld wordt gezocht. De verlossing van de pijn wordt gezocht in het koesteren van het eigen leed. Dat leed – vaak verbonden aan het verleden – kan zo uitgroeien tot een zware identiteit. Alles draait om het ‘ik’; zelfmedelijden, onrust en conflict liggen steeds op de loer.
• De zelfbevrijdende zelfzorg – Hier verschuift de aandacht naar het leren bevrienden van je pijn in plaats van haar te koesteren. Deze vorm gaat niet gepaard met verwijten aan anderen, vanuit het besef dat de oorzaak van je pijn nooit buiten jezelf kan worden geheeld. Ze kenmerkt zich door zachtheid en voorzichtigheid, waardoor je meer innerlijke ruimte kan gaan ervaren. Waar meer ruimte is, ontstaat vanzelf meer kalmte. Kalmte en liefdevolle aandacht maken vergeving en het loslaten van pijn mogelijk. Dat geeft vertrouwen en een sterk gevoel van natuurlijke zelfredzaamheid. In deze vorm van zelfzorg is er ruimte voor je pijn, maar je houdt haar niet vast. Daardoor krijgen zelfmedelijden, onrust en conflict veel minder grip op je.
De eerste vorm van zelfzorg draait vooral om veel ‘zelf’, maar weinig echte, liefdevolle zorg. Ze kan de pijn misschien verzachten, maar niet helen; ze maskeert de pijn slechts. Wat begon als het likken van je wonden, is een doel op zich geworden. Er is sprake van schijnzachtheid en schijnzelfredzaamheid. Wie vastzit in zelfkoesterende zelfzorg, wijst echte zelfredzaamheid af. Deze vorm gaat vaak gepaard met een (onbewuste) onwil om verantwoordelijkheid te nemen voor de bevrijding van de pijn, omdat de pijn nog te zeer gekoesterd wordt.
De tweede vorm van zelfzorg kenmerkt zich door weinig ‘zelf’, maar veel echte, liefdevolle zorg. Ze wordt gedragen door ruimte, menselijkheid en compassie – zowel voor jezelf als voor de ander. Wat begon met het likken van je wonden, is geen doel op zich geworden, maar heeft juist ruimte gecreëerd voor heling. Door niet te investeren in de pijn en er geen identiteit of functie aan te geven, kan ze losgelaten worden. Zo ontstaat een diepe zelfredzaamheid, die de weg vrijmaakt voor de natuurlijke blijdschap van bevrijding.
“Whatever makes you free is happiness.” – Tulku Lobsang Rinpoche
Hoe meer ikkigheid, hoe minder vrijheid
Beide vormen van zelfzorg hebben te maken met zelfkennis, maar ze verschillen sterk in de mate van vrijheid en ‘ikkigheid’. Zolang we ons ‘zelf’ te groot of te zwaar maken, creëren we problemen voor onszelf en ervaren we geen echte vrijheid en zal het verleden ons blijven achtervolgen.
Wanneer we ons ‘zelf’ ruimer en lichter maken, wordt het leven vanzelf makkelijker. Ruimte creëren betekent vrijheid en het vermogen tot compassie voelen. Teveel ‘ik’ leidt alleen maar tot verwarring over hoe je jezelf werkelijk kunt helpen. Een vrijer ‘ik’ raakt niet in verwarring en kan wijsheid beoefenen.
Soms zeggen we dingen als:
• “Ik ga nu meer voor mezelf zorgen”
• “Ik kies eerst voor mezelf.”
Maar welke vorm van zelfzorg bedoelen we dan eigenlijk? De zelfkoesterende zelfzorg of de zelfbevrijdende zelfzorg? Waar gaat de aandacht naar uit: naar de pijn of naar de bevrijding van de pijn? Naar zelfmedelijden of naar zelfredzaamheid?
Contributor:
Francis van Schaik is een coach van jongeren en ook een student van menselijke relaties met de natuur, de wereld en de Waarheid. Ze levert regelmatig bijdragen aan ons online magazine. Francis is de bijdragende redacteur van deze pagina: Ik Ben.. – Home (kindercoaching-ikben.nl